192 χρόνια Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής στο Μουσείο Μπενάκη

Η ιστορία της ελληνικής αρχιτεκτονικής έχει τη δική της θέση στο Μουσείο Μπενάκη, μέσα από τα “Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής” (Α.Ν.Α.) του ιδρύθηκαν τον Απρίλιο του 1995, από ομάδα αρχιτεκτόνων καθηγητών του ΕΜΠ: τη Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη, το Μάνο Μπίρη, το Χαράλαμπο Μπούρα, και την αρχαιολόγο Αριστέα Παπανικολάου-Κρίστενσεν.

Στόχος αυτής της πρωτοβουλίας ήταν η συγκέντρωση στοιχείων, σχεδίων, προπλασμάτων, φωτογραφιών, εντύπων, χειρογράφων, κ.ά., για την ελληνική αρχιτεκτονική και την πολεοδομία. Χρονολογικά τα χιλιάδες αρχεία που έχουν ψηφιοποιηθεί  καλύπτουν την περίοδο από την ίδρυσή του νεοελληνικού κράτους το 1828 έως και σήμερα, ενώ τα στοιχεία καταγράφονται, ταξινομούνται και αρχειοθετούνται ώστε να είναι προσιτά στους ερευνητές.

Στα Α.Ν.Α. έχουν συγκεντρωθεί μέχρι σήμερα περισσότερα από εκατό αρχεία αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων και ένας μικρός αριθμός αρχείων πολιτικών μηχανικών. Υπάρχουν επίσης κατατεθειμένα τμήματα αρχείων Δημοσίων Υπηρεσιών μέσω δωρεών των ίδιων των φορέων ή των αρχιτεκτόνων που εργάστηκαν σε αυτούς, όπως του Υπουργείου Ανοικοδομήσεως και του ΕΟΤ, μελέτες αποτυπώσεων θρησκευτικών μνημείων του ελληνικού χώρου όπως το αρχείο Αγίου Όρους του Π. Μυλωνά, ναοί και μοναστήρια από τους Γ. Κουμανούδη, Κ. Παπαϊωάννου κ.ά., αποτυπώσεις οικισμών ή κτηρίων της παραδοσιακής μας αρχιτεκτονικής όπως της Σίφνου από την Αν. Τζάκου, της Δημητσάνας και της Λέσβου από την Μ. Ζαγορησίου κ.ά., καθώς και αποτυπώσεις αστικών κτηρίων του 19ου αιώνα που είτε έχουν κατεδαφιστεί είτε έχουν σημαντικά αλλοιωθεί. Τα τελευταία είναι ιδιαιτέρως χρήσιμα στους ερευνητές, για τις αποκαταστάσεις διατηρητέων κτηρίων.

Τα αρχεία του 19ου αιώνα είναι ιδιαίτερα αξιόλογα και μοναδικά καθώς είναι ελάχιστα τα στοιχεία που διασώζονται από την περίοδο αυτή στην Ελλάδα. Περιλαμβάνουν τα αρχεία του Λύσανδρου Καυταντζόγλου, μέρος του αρχείου του E. Ziller και του Σάββα Μπούκη, τεκμήρια των Κλεάνθη και Schaubert.

Το πιο σημαντικό ίσως τμήμα των Α.Ν.Α αφορά στους αρχιτέκτονες που έδρασαν κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, των οποίων το έργο παρουσιάζει μορφολογική και ρυθμολογική ποικιλία, από τον ύστερο νεοκλασικισμό έως τον εκλεκτικισμό, από το κίνημα της επιστροφής στις ρίζες έως το μοντέρνο κίνημα ( Ι. Δεσποτόπουλος, Α. Ζάχος, Ν. Μητσάκης, Κ. Μπίρης, Α. Νικολούδης, Κ. Παναγιωτάκος, Δ. Πικιώνης).

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Α.Ν.Α εμπλουτίζονται συνεχώς από αρχεία νεότερων αρχιτεκτόνων που έπαιξαν και παίζουν σημαντικό ρόλο στην ιστορία της σύγχρονης νεοελληνικής αρχιτεκτονικής.

Ανάμεσα στις δραστηριότητες του τμήματος είναι η πραγματοποίηση εκθέσεων και η επιμέλεια εκδόσεων αυτοτελώς ή σε συνεργασία με αντίστοιχα ιδρύματα και φορείς, ενώ από το 1998 είναι ενεργό μέλος του ICAM (International Confederation of Architectural Museums), του διεθνούς οργανισμού που αφορά στα μουσεία αρχιτεκτονικής.

Δείτε τη Συλλογή ΕΔΩ

Comments are closed